Jakarta Aktual
Jakarta Aktual

Berita Aktual dan Faktual

Jakarta Aktual
Jakarta Aktual© 2026
Jakarta Aktual
Jakarta Aktual

Berita Aktual dan Faktual

Kembali ke Wiki
Artikel Wikipedia

Prasasti Palepangan

Prasasti Palepangan, atau disebut juga prasasti Borobudur, adalah sebuah prasasti lempeng tembaga yang ditemukan daerah Borobudur, Magelang, Jawa Tengah. Prasasti ini ditulis dalam aksara dan bahasa Jawa Kuno, dan berangka tahun 826 Saka, atau 906 Masehi. Prasasti ini berukuran 36,5 cm x 17,3 cm, ditulisi hanya pada satu sisi sebanyak 15 baris.

Wikipedia article
Diperbarui 23 November 2025

Sumber: Lihat artikel asli di Wikipedia

Prasasti Palepangan
Prasasti Palepangan, koleksi Museum Nasional Indonesia.

Prasasti Palepangan, atau disebut juga prasasti Borobudur,[1][2] adalah sebuah prasasti lempeng tembaga yang ditemukan daerah Borobudur, Magelang, Jawa Tengah. Prasasti ini ditulis dalam aksara dan bahasa Jawa Kuno,[3] dan berangka tahun 826 Saka, atau 906 Masehi.[1][4] Prasasti ini berukuran 36,5 cm x 17,3 cm, ditulisi hanya pada satu sisi sebanyak 15 baris.[3]

Saat ini prasasti ini tersimpan sebagai salah satu koleksi Museum Nasional Indonesia, dengan nomor inventaris E. 66.

Isi prasasti menceritakan perselisihan antara para tetua (ramanta) kampung Palepangan dengan pejabat pemungut pajak (nayaka) bernama Bhagawanta Jyotisa,[4] mengenai besarnya pajak sawah-sawah mereka.[1] Kasus tersebut lalu diajukan kepada menteri utama (rakryan mahapatih i hino) Mpu Daksa, yang di kemudian menjadi raja Kerajaan Medang.[1][3] Setelah dilakukan pengukuran ulang persawahan tersebut dengan jenis pengukuran yang berbeda, maka hasilnya mengakibatkan berkurangnya kewajiban pajak dari para rama.[1]

Alih aksara dan terjemahan

Berikut ini sebagian alih aksara dan terjemahan isi prasasti oleh Riboet Darmosoetopo (1997), sbb:[3]

Alih aksara

  1. //o// swasti śakawarṣātīta 828 punaḥ śrawaṇa māsa. tithi aṣṭami kṛṣṇapakṣa. ha. wa. śu. wāra. irikā diwasa rāmanta i palěpaṅan makabehan. i
  2. nan[u]grahan wineḥ mak mitana prasasti de rakryān mapatiḥ i hino pu dakṣottama bāhubajrapratipakṣakṣaya. samwandhanya saṅkā i tan patūt nikanaŋ
  3. rāma lawan saŋ nayaka bhagawanta jyotisa ikanaŋ sawaḥnya sinaṅguḥ lamwit 2 kinon ta ya modharā. pirak dhā 6 i satampaḥ satampaḥ. kunaŋ saṅkā ri
  4. hötnya tan wnaṅ modhāra samaṅkana ya ta mataṅyan panamwaḥ rāmanta i rakryān mapatiḥ kinonakan sawaḥnya ukuran iŋ tampaḥ haji. sinaṅguḥ

Terjemahan

  1. //o// Selamat tahun Śaka 828, bulan ... tanggal 8 paroterang, paringkelan Haryang, pasaran Wage, hari Jumat. Pada saat itu para rāma di Palěpaṅan
  2. mendapat anugerah penetapan dengan prasasti dari Rakryān Mapatiḥ i Hino Pu Dakṣottama Bāhubajrapratipakṣakṣaya. Adapun sebabnya karena para rāma tidak setuju
  3. terhadap sang Nayaka Bhagawanta Jyotisa bahwa sawahnya dihitung 2 lamwit luasnya dan dikenai pajak 6 dhārana uang perak setiap tampah. Karena sempitnya maka para rāma
  4. tidak sanggup membayar pajak. Para rāma menghadap kepada Rakryān Mapatiḥ, dan diperintah agar sawahnya diukur dengan tampaḥ haji

Lihat pula

  • Daftar prasasti di Nusantara
  • Kerajaan Medang

Referensi

  1. 1 2 3 4 5 Marr, David G.; Milner, Anthony Crothers (1986). Southeast Asia in the 9th to 14th Centuries (dalam bahasa Inggris). Institute of Southeast Asian Studies. hlm. 55-56. ISBN 9789971988395.
  2. ↑ Sarkar, Himansu Bhusan (1972). Corpus of the Inscriptions of Java (Corpus Inscriptionum Javanicarum), Up to 928 A.D. (dalam bahasa Inggris). Firma K. L. Mukhopadhyay. hlm. 54-55.
  3. 1 2 3 4 Purnamasari, Dewi (2012). "Sambandha Pada Prasasti-Prasasti Masa Balitung (820-832 Śaka)". anzdoc.com. Fakultas Ilmu Pengetahuan Budaya, Universitas Indonesia. hlm. 32-33. Diakses tanggal 2018-08-06.
  4. 1 2 Poesponegoro, Marwati Djoened; Notosusanto, Nugroho (1984). Sejarah nasional Indonesia: untuk SMP. Departemen Pendidikan dan Kebudayaan. hlm. 142-143.
  • l
  • b
  • s
Prasasti di Indonesia
Jawa
DIY
  • Abhayagiri Wihara
  • Cebongan
  • Dawangsari
  • Humanding
  • Haralingga
  • Kalasan
  • Kiringan
  • Lintakan
  • Ngejaman Keben
  • Pananggaran
  • Rumwiga I
    • II
  • Sumundul (Kedulan)
  • Siwagrha
  • Salimar I
    • II
    • III
    • IV
  • Sinaguha
  • Timbangan Wungkal
  • Tulang Er
  • Wuatan Tija
DKI Jakarta
  • Perjanjian Sunda
  • Pintu Air Manggarai
  • Tugu
Banten
  • Batu Tulis Muruy
  • Cidanghiang
  • Kaki Kiri Nyoreang
Jawa Barat
  • Daftar:
  • Astana Gede
  • Batutulis
  • Ciaruteun
  • Cikajang
  • Cikapundung
  • Galuh
  • Huludayeuh
  • Jambu
  • Kebantenan
  • Kebon Kopi I
    • II
  • Mandiwunga
  • Muara Cianten
  • Pasir Awi
  • Pasir Datar
  • Rumatak
  • Sadapaingan
  • Sanghyang Tapak
Jawa Tengah
  • Daftar:
  • Anggehan
  • Bulai
  • Candi Angin
  • Canggal
  • Er Hangat
  • Gilikan
  • Gondosuli
  • Guntur
  • Gunung Wule
  • Humanding
  • Jayapattra
  • Kaduluran
  • Kamalagi
  • Kasugihan
  • Landa
  • Kayu Ara Hiwang
  • Kayumwungan
  • Kelurak
  • Kinewu
  • Kwak I
    • II
  • Luitan
  • Mangulihi
  • Mantyasih
  • Marsmu
  • Munduan
  • Munggu Antan
  • Ngabean III
  • Ngadoman
  • Ngruweng
  • Pakubuwana X
  • Palepangan
  • Pananggaran
  • Plumpungan
  • Poh Dulur
  • Rabwan
  • Raja Sankhara
  • Rajasanagara
  • Ramwi
  • Ratawun
  • Rukam
  • Salingsingan II
  • Sang Pamgat Swang I
    • II
    • III
    • IV
  • Sojomerto
  • Sri Ranapati
  • Sumundul
  • Supit
  • Syiwagrha
  • Telang
  • Timbangan Wungkal
  • Tri Tepusan
  • Tukmas
  • Tunahan
  • Wadu Tunti
  • Wangwang
  • Wanua Tengah I
    • II
    • III
  • Wayuku
  • Wihara I Wunandaik
  • Wukiran
  • Wurutunggal
  • Wutit
Jawa Timur
  • Daftar:
  • Adan-adan
  • Alasantan
  • Anjuk Ladang
  • Balingawan
  • Bameswara
  • Bangle
  • Banjaran
  • Batur
  • Bendosari
  • Camundi
  • Cane
  • Condrogeni I
  • Cunggrang
  • Dinoyo
  • Garaman
  • Geneng
  • Gondang
  • Gosari
  • Gulung-Gulung
  • Hering
  • Horren
  • Jaring
  • Jepun
  • Jeru-Jeru
  • Jiyu I
    • III
  • Jombok
  • Kaladi
  • Kalimusan
  • Kamban
  • Kambang Putih
  • Kampak
  • Kamulan
  • Karangrejo
  • Katiden I
    • II
  • Kedengan
  • Ketanen
  • Kudadu
  • Kuti
  • Kusmala
  • Lawan
  • Lemahabang
  • Leran
  • Linggasuntan
  • Malenga
  • Manjusri
  • Marimbong
  • Masahar
  • Mataji
  • Mleri
  • Mruwak
  • Mula Malurung
  • Muncang
  • Ngantang
  • Nglebak
  • Padlegan
    • I
    • II
  • Paguhan
  • Palah
  • Palebuhan
  • Pamwatan
  • Pandan
  • Paradah
  • Pasar Legi
  • Patakan
  • Pelem
  • Petak
  • Poh Rinting
  • Prapancasarapura
  • Pucangan
  • Purwokerto
  • Ranu Kumbolo
  • Renek
  • Salingsingan
  • Sangguran
  • Sapi Kerep
  • Sapu Angin
  • Sarwadharma
  • Sine
  • Singhasari 1351
  • Sukabumi
  • Sukamerta
  • Taji
  • Tanda Rakryan
  • Tija
  • Tengaran
  • Tinulad
  • Turun Hyang
  • Wwahan
  • Wide
  • Wotan
  • Wurandungan
  • Wurare
Sumatra
Aceh
  • Minyetujoh
  • Neusu
Jambi
  • Karang Berahi
  • Muarojambi
Kepulauan Riau
  • Pasir Panjang
Lampung
  • Dalung Kuripan
  • Hujung Langit
  • Palas Pasemah
  • Ulubelu
Bangka & Belitung
  • Kota Kapur
Sumatera Barat
  • Daftar:
  • Ambetra
  • Amoghapasa
  • Bandar Bapahat
  • Batusangkar
  • Ganggo Hilia
  • Kuburajo I
  • Prasasti Kuburajo II
  • Lubuk Layang
  • Ombilin
  • Padang Roco
  • Pagaruyung I
    • II
    • III
    • IV
    • V
    • VI
    • VII
    • VIII
    • IX
  • Paninggahan
  • Pariangan
  • Ponggongan
  • Rambatan
  • Suruaso
Sumatera Selatan
  • Baturaja
  • Kambang Unglen I
  • Kedukan Bukit
  • Leiden
  • Talang Tuwo
  • Telaga Batu
Sumatera Utara
  • Batugana I
  • Lobu Dolok I
    • II
    • III
  • Lobu Tua
  • Raja Soritaon
  • Sitopayan I
    • II
  • Sutan Nasinok Harahap
Bali & Nusa Tenggara
Bali
  • Babahan
  • Bebetin
  • Blanjong
  • Pandak Badung
  • Panempahan
  • Pujungan
  • Sembiran
  • Tumbu
NTB
  • Wadu Pa'a
  • Wadu Tunti
Kalimantan
Kal-bar
  • Batu Sukadana
  • Pasir Cina
  • Pasir Kapal
Kal-tim
  • Lesong Batu
  • Yupa
Sulawesi
Sulawesi Utara
  • Watu Pinawetengan
Kepulauan Maluku
Papua
Lihat pula: Daftar Prasasti di Indonesia, Museum Taman Prasasti, Prasasti Internasional

Bagikan artikel ini

Share:

Daftar Isi

  1. Alih aksara dan terjemahan
  2. Alih aksara
  3. Terjemahan
  4. Lihat pula
  5. Referensi

Artikel Terkait

Daftar prasasti di Nusantara

Prasasti Nusantara adalah prasasti yang berasal dari wilayah Nusantara. Prasasti-prasasti ini ditulis dalam aksara serta bahasa-bahasa asli Nusantara

Prasasti Kebon Kopi I

situs arkeologi Sunda

Prasasti Batutulis

situs arkeologi Sunda

Jakarta Aktual
Jakarta Aktual© 2026