Jakarta Aktual
Jakarta Aktual

Berita Aktual dan Faktual

Jakarta Aktual
Jakarta Aktual© 2026
Jakarta Aktual
Jakarta Aktual

Berita Aktual dan Faktual

Kembali ke Wiki
Artikel Wikipedia

Prasasti Gondosuli

Prasasti Gondosuli terletak di Desa Gondosuli, Bulu, Temanggung. Situs ini memiliki luas keseluruhan sekitar 4.992 m2. Sesuai dengan candrasengkala yang ada, Prasasti ini dikeluarkan oleh raja Daŋ Karayān Patapān Ratnamaheśwara Sida Busu Plār. Nama Rakai Patapan juga dapat dijumpai dalam Prasasti Karang Tengah yaitu ditulis pada tahun 824. Berdasarkan penelitian Prasasti Gondosuli memuat 11 baris tulisan. Tulisan tersebut menggunakan huruf Jawa Kuno, Prasasti Gondosuli ditulis/dipahat pada batu besar dengan panjang 290 cm, lebar 110 cm dan tinggi 100 cm, sedangkan bidang yang ditulis berukuran 103 x 54 cm2.

Wikipedia article
Diperbarui 8 Maret 2026

Sumber: Lihat artikel asli di Wikipedia

Prasasti Gondosuli
Ada usul agar artikel ini digabungkan ke Prasasti Gandasuli. (Diskusikan)

Prasasti Gondosuli (832 M) terletak di Desa Gondosuli, Bulu, Temanggung. Situs ini memiliki luas keseluruhan sekitar 4.992 m2. Sesuai dengan candrasengkala yang ada, Prasasti ini dikeluarkan oleh raja Daŋ Karayān Patapān Ratnamaheśwara Sida Busu Plār. Nama Rakai Patapan juga dapat dijumpai dalam Prasasti Karang Tengah yaitu ditulis pada tahun 824. Berdasarkan penelitian Prasasti Gondosuli memuat 11 baris tulisan. Tulisan tersebut menggunakan huruf Jawa Kuno, Prasasti Gondosuli ditulis/dipahat pada batu besar dengan panjang 290 cm, lebar 110 cm dan tinggi 100 cm, sedangkan bidang yang ditulis berukuran 103 x 54 cm2.[1][2]

Prasasti Gondosuli dipahat di permukaan batu tunggal (monolith)
Plang penanda Situs Gondosuli
Reruntuhan candi di Situs Gondosuli


Isi Prasasti

1. namaççiwāya oṃ mahājana di sahiṅālas partapān tuha ṅuḍa laki wini maṇḍaṅar wuat tānta parāwis, dharma-

2. gatiṇḍa ḍang karayān partapān ratnamaheçwara siḍa busu plār namāṇḍa ḍang karayān lāki busu iti namaṇḍa ḍang karayān wini

3. atyanta dharmastha siḍa ḍuaḥ ayāṇḍang karayān lāki parpuanta jantakabbi namaṇḍa ayaṇḍa ḍang karayān wini parpuanta panuaḥhan nama-

4. ṇḍa siḍa inan=ḍua adhirākṣa siḍa waranak putra maratna waranak strīratna aḍiṇḍa ḍang karayān laki busu tarbba namaṇḍa iparḍa ḍang karayā-

5. n=parttapān busu bajra busūttara udaṇḍa sānak busu taray busu daṇḍay udaṇḍa sapopo busu huwu­riyan pamaṇḍa wiṣṇurata namaṇḍa sarabhāra di

6. nāyaka watak=bunut tathāpi udaṇḍa sapopo busu padaraṅan=nāmaṇḍa surabhāra di nāyaka watak = kahuluan tathāpi waranak siḍa busu putiḥ paḍi, taijaḥ

7. pahik swasta pagarwwassi awat iṇḍu anakḍa kula­putrī inan=parāwis tathāpi pagarwwatu pagar­duri siwahasambuḥ si buha sampuh … witaka dadang wiṇaraḥ rari inan=sabaña kña anakḍa ḍang karayān partapān puṇya prabhā­vāṇḍa ḍang karayān partapān kathamapi sukha subhikṣa yang rājya dirakṣa iya sabañakña yang deça itas=tataḥ

8. pūrwwa dakṣiṇa paççima uttara itas=tataḥ iya mangstuti guṇāṇḍa ḍang karayān partapān. tathāpi āda ācāryyaṇḍa dhalawa namaṇḍa sthāpaka sida tathāpi

9. bapuh=muṇḍa dang karayān çiwārjita nāmāṇḍa nā­yaka di prang kapulang siḍa inanpa=rawis siḍa ta sahāyāṇḍa ḍi dharmma puṇya kuçala. iya makajādi pra-

10. tiṣṭa di hyang haji tarkalaut=sang hyang wintang prasāda suprayukta kṣair sahita iya mātraña winiḥ­nya kṣetra di tanaḥ buṅa tlu bariḥ pragāluḥ ampa lattir

11. pamaṇḍyan tlu lattir tina ayun ampa lattir wunu tlu lattir pawijaḥhan ḍua lattir kaywara mandir dua lattir waṅur waharu salattir muṇḍu

12. ḍua lattir kakalyan salattir tarukān salattir, mātrāña winiḥ ḍi tanaḥ buṅa parāwis ampa puluḥ salattir parttakan di walunuḥ pu posuḥ

13. di pragāluh parpuanta warpatiḥ manulu namaṇḍa naiyaka di kyubuṅan sahāyāṇḍa warpatik pu līhasin namaṇḍa nāyaka di mantyāsiḥ

14. ḍapunta marhyang jñanatatva namaṇḍa

Terjemahan (lihat referensi)

Bait 8 digabung dengan bait 7[3]

Referensi

  1. ↑ "Prasasti Gondosuli". Informasi Situs Budaya Indonesia. 2017-11-17. Diakses tanggal 2017-12-15.
  2. ↑ Asmaradewo (2016-08-25). "Prasasti Gondosuli dan Kaitannya dengan Bahasa Indonesia". VIVA.co.id. Diakses tanggal 2017-12-15.
  3. ↑ "Berita Penelitian Arkeologi No.37" (PDF). Repositori Institusi Kemendikdasmen. Pusat Penelitian Arkeologi Nasional. 1986. hlm. 14–15. Diakses tanggal 2026-03-08.
  • l
  • b
  • s
Prasasti di Indonesia
Jawa
DIY
  • Abhayagiri Wihara
  • Cebongan
  • Dawangsari
  • Humanding
  • Haralingga
  • Kalasan
  • Kiringan
  • Lintakan
  • Ngejaman Keben
  • Pananggaran
  • Rumwiga I
    • II
  • Sumundul (Kedulan)
  • Siwagrha
  • Salimar I
    • II
    • III
    • IV
  • Sinaguha
  • Timbangan Wungkal
  • Tulang Er
  • Wuatan Tija
DKI Jakarta
  • Perjanjian Sunda
  • Pintu Air Manggarai
  • Tugu
Banten
  • Batu Tulis Muruy
  • Cidanghiang
  • Kaki Kiri Nyoreang
Jawa Barat
  • Daftar:
  • Astana Gede
  • Batutulis
  • Ciaruteun
  • Cikajang
  • Cikapundung
  • Galuh
  • Huludayeuh
  • Jambu
  • Kebantenan
  • Kebon Kopi I
    • II
  • Mandiwunga
  • Muara Cianten
  • Pasir Awi
  • Pasir Datar
  • Rumatak
  • Sadapaingan
  • Sanghyang Tapak
Jawa Tengah
  • Daftar:
  • Anggehan
  • Bulai
  • Candi Angin
  • Canggal
  • Er Hangat
  • Gilikan
  • Gondosuli
  • Guntur
  • Gunung Wule
  • Humanding
  • Jayapattra
  • Kaduluran
  • Kamalagi
  • Kasugihan
  • Landa
  • Kayu Ara Hiwang
  • Kayumwungan
  • Kelurak
  • Kinewu
  • Kwak I
    • II
  • Luitan
  • Mangulihi
  • Mantyasih
  • Marsmu
  • Munduan
  • Munggu Antan
  • Ngabean III
  • Ngadoman
  • Ngruweng
  • Pakubuwana X
  • Palepangan
  • Pananggaran
  • Plumpungan
  • Poh Dulur
  • Rabwan
  • Raja Sankhara
  • Rajasanagara
  • Ramwi
  • Ratawun
  • Rukam
  • Salingsingan II
  • Sang Pamgat Swang I
    • II
    • III
    • IV
  • Sojomerto
  • Sri Ranapati
  • Sumundul
  • Supit
  • Syiwagrha
  • Telang
  • Timbangan Wungkal
  • Tri Tepusan
  • Tukmas
  • Tunahan
  • Wadu Tunti
  • Wangwang
  • Wanua Tengah I
    • II
    • III
  • Wayuku
  • Wihara I Wunandaik
  • Wukiran
  • Wurutunggal
  • Wutit
Jawa Timur
  • Daftar:
  • Adan-adan
  • Alasantan
  • Anjuk Ladang
  • Balingawan
  • Bameswara
  • Bangle
  • Banjaran
  • Batur
  • Bendosari
  • Camundi
  • Cane
  • Condrogeni I
  • Cunggrang
  • Dinoyo
  • Garaman
  • Geneng
  • Gondang
  • Gosari
  • Gulung-Gulung
  • Hering
  • Horren
  • Jaring
  • Jepun
  • Jeru-Jeru
  • Jiyu I
    • III
  • Jombok
  • Kaladi
  • Kalimusan
  • Kamban
  • Kambang Putih
  • Kampak
  • Kamulan
  • Karangrejo
  • Katiden I
    • II
  • Kedengan
  • Ketanen
  • Kudadu
  • Kuti
  • Kusmala
  • Lawan
  • Lemahabang
  • Leran
  • Linggasuntan
  • Malenga
  • Manjusri
  • Marimbong
  • Masahar
  • Mataji
  • Mleri
  • Mruwak
  • Mula Malurung
  • Muncang
  • Ngantang
  • Nglebak
  • Padlegan
    • I
    • II
  • Paguhan
  • Palah
  • Palebuhan
  • Pamwatan
  • Pandan
  • Paradah
  • Pasar Legi
  • Patakan
  • Pelem
  • Petak
  • Poh Rinting
  • Prapancasarapura
  • Pucangan
  • Purwokerto
  • Ranu Kumbolo
  • Renek
  • Salingsingan
  • Sangguran
  • Sapi Kerep
  • Sapu Angin
  • Sarwadharma
  • Sine
  • Singhasari 1351
  • Sukabumi
  • Sukamerta
  • Taji
  • Tanda Rakryan
  • Tija
  • Tengaran
  • Tinulad
  • Turun Hyang
  • Wwahan
  • Wide
  • Wotan
  • Wurandungan
  • Wurare
Sumatra
Aceh
  • Minyetujoh
  • Neusu
Jambi
  • Karang Berahi
  • Muarojambi
Kepulauan Riau
  • Pasir Panjang
Lampung
  • Dalung Kuripan
  • Hujung Langit
  • Palas Pasemah
  • Ulubelu
Bangka & Belitung
  • Kota Kapur
Sumatera Barat
  • Daftar:
  • Ambetra
  • Amoghapasa
  • Bandar Bapahat
  • Batusangkar
  • Ganggo Hilia
  • Kuburajo I
  • Prasasti Kuburajo II
  • Lubuk Layang
  • Ombilin
  • Padang Roco
  • Pagaruyung I
    • II
    • III
    • IV
    • V
    • VI
    • VII
    • VIII
    • IX
  • Paninggahan
  • Pariangan
  • Ponggongan
  • Rambatan
  • Suruaso
Sumatera Selatan
  • Baturaja
  • Kambang Unglen I
  • Kedukan Bukit
  • Leiden
  • Talang Tuwo
  • Telaga Batu
Sumatera Utara
  • Batugana I
  • Lobu Dolok I
    • II
    • III
  • Lobu Tua
  • Raja Soritaon
  • Sitopayan I
    • II
  • Sutan Nasinok Harahap
Bali & Nusa Tenggara
Bali
  • Babahan
  • Bebetin
  • Blanjong
  • Pandak Badung
  • Panempahan
  • Pujungan
  • Sembiran
  • Tumbu
NTB
  • Wadu Pa'a
  • Wadu Tunti
Kalimantan
Kal-bar
  • Batu Sukadana
  • Pasir Cina
  • Pasir Kapal
Kal-tim
  • Lesong Batu
  • Yupa
Sulawesi
Sulawesi Utara
  • Watu Pinawetengan
Kepulauan Maluku
Papua
Lihat pula: Daftar Prasasti di Indonesia, Museum Taman Prasasti, Prasasti Internasional

Bagikan artikel ini

Share:

Daftar Isi

  1. Isi Prasasti
  2. Terjemahan (lihat referensi)
  3. Referensi

Artikel Terkait

Rakai Pikatan

menjadi Rakai di daerah lain.[butuh rujukan] Selanjutnya menurut prasasti Gondosuli, Mpu Palar telah meninggal sebelum tahun 832. Kiranya daerah Patapan

Daftar prasasti di Nusantara

abad ke-7 Prasasti Raja Sankhara, Sragen, Jawa Tengah, abad ke-8 (kini hilang). Prasasti Gandasuli I dan II, Candi Gondosuli, Desa Gondosuli, Kecamatan

Gondosuli, Bulu, Temanggung

desa di Kabupaten Temanggung, Jawa Tengah

Jakarta Aktual
Jakarta Aktual© 2026