Jakarta Aktual
Jakarta Aktual

Berita Aktual dan Faktual

Jakarta Aktual
Jakarta Aktual© 2026
Jakarta Aktual
Jakarta Aktual

Berita Aktual dan Faktual

Kembali ke Wiki
Artikel Wikipedia

Prasasti Kebantenan

Prasasti Kabantenan merujuk pada 5 prasasti lempeng tembaga berbahasa Sunda Kuno yang dibeli oleh Raden Saleh dari penduduk desa Kabantenan, Bekasi, tempat prasasti ini ditemukan. Meskipun prasasti ini tidak bertitimangsa, bila dilihat berdasarkan gaya bahasa dan raja yang disebutkan, prasasti ini diketahui dibuat pada masa kekuasaan Sri Baduga Maharaja di kerajaan Sunda (1482-1521). Sekarang, prasasti ini disimpan di Museum Nasional dengan nomor inventaris E.1, E2, E.3, E.4, dan E.5).

Wikipedia article
Diperbarui 12 Januari 2026

Sumber: Lihat artikel asli di Wikipedia

Prasasti Kebantenan
Salah satu prasasti Kebantenan

Prasasti Kabantenan merujuk pada 5 prasasti lempeng tembaga berbahasa Sunda Kuno yang dibeli oleh Raden Saleh dari penduduk desa Kabantenan, Bekasi, tempat prasasti ini ditemukan. Meskipun prasasti ini tidak bertitimangsa, bila dilihat berdasarkan gaya bahasa dan raja yang disebutkan, prasasti ini diketahui dibuat pada masa kekuasaan Sri Baduga Maharaja di kerajaan Sunda (1482-1521). Sekarang, prasasti ini disimpan di Museum Nasional dengan nomor inventaris E.1, E2, E.3, E.4, dan E.5).

Isi

Dari lima lempeng prasasti tersebut, terdapat tiga prasasti yang mempunyai tulisan bolak-balik, sementara dua sisanya hanya satu permukaan.

Lempeng E.42-a

  • Depan
// Ø // Oṁ Avighnam as·tu, nihan· sakakala ra-
hyaṁ niskala vas·tu ○ kañcana pun·, turun· ka ra-
hyaṁ niṁrat· kañcana, ma○kaṅuni ka susuhunan· Ayə-
na ḍi pakuAn· pajajaran· pun·, mulaḥ mo mihape
  • Belakang
ḍayəhan· ḍi jayagiri, ḍəṁ ḍayəhan· ḍi su‹n›ḍasəmbava,
Aya ma nu ṅabayuAn· ○ Iña Ulaḥ ḍek· ṅahəryanan·
Iña, ku na ḍasa, cala○gara, kapas· timbaṁ, pare
ḍoṁḍaṁ pun·, maṅ‹k›a ḍituḍi‹ṁ› ka para muhara, mulaḥ ḍek· men·-

Lempeng E.42-b

  • Depan
taAn· Iña beya pun·, kena Iña nu puraḥ ḍibuhaya,
mibuhayakən· na kacari○taAn· pun·, nu pagəḥ ṅavaka-
n· na ḍevasasan·na ○ pun· Ø , Ø

Lempeng E.43

  • Depan
// Ø // pun· Ini pitəkət· śri buḍuga maharaja ratu haji
ḍi pakvan·, śri saṁ ratu ḍevata, nu ḍipitəkətan· ma na lə-
maḥ ḍevasasana, ḍi su‹n›ḍasəmbava, mulaḥ vaya nu ṅubaḥ ya,
mulaḥ vaya nu ṅahəryanan ya, ™ tebeḥ timur haṁgat· ciraAb·
, ka saṁ hyaṁ salila, ti barat· haṁgat· ru‹ṁ›səb·, ka mu‹ñ›jul· ka ci-
bakekeṁ, ciho‹ñ›je, ka mu(ha)ra cimu‹ñ›caṁ pun·, ti kiḍul·
  • Belakang
haṁgat· L̥ vəṁ comon·, mulaḥ mo mihape ya, kena
na ḍevasasana saṁgar kami ratu, saparaḥ jalan· gəḍe,
kagiraṁkən·, L̥ maḥ laraṁṅa™n· pigəsanən·na para viku
pun·, Ulaḥ ḍek· vaya nu kəḍə ḍi bənaṁṅiṁ ṅagurat· ke-
naIṁ heman·, ḍi viku pun·

Lempeng E.44

  • Depan
Ini pitəkət(·) nu (s)eba ḍi pajajaran· mi(t)ə(k)ə-
tan(·) ti kabuyutan· ™ ḍi su‹n›ḍasəmbava, aya ma nu ṅaba-
yuAn· mulaḥ A(ya) ™ nu ñəkapan ya, mulaḥ aya
nu munaḥ-munaḥ Iña, nu ṅahəryanan·, lamun aya nu
  • Belakang
kəḍə pa‹L̥›baḥna luraḥ su‹n›ḍasəmbava, ku ṅaIṁ ḍititaḥ ḍipaEḥ-
han·, kena Eta luraḥ kavikvan·,

Lempeng E.45

// Ø // pun· Ini pitəkət· sri baḍuga maharaja ratu haji ḍi pakvan· sri saṁ

ratu -

ḍevata, nu ḍipitəkətan· ma na L̥ maḥ ḍevasasana, ḍi gunuṁ samaya

sugan·n aya

nu ḍek· ṅahəriAnan· Iña, ku paluluraḥhan· ku paL̥L̥maḥhan· mulaḥ aya
nu ṅahəriyanan· Iña, ti timur ha‹ṁ›gat· ciUpiḥ ti barat· ha‹ṁ›gat· ciləbu
ti kidul· ha‹ṁ›gat· jalan· gəḍe pun· mulaḥ aya nu ṅahəriAnan· Iña ku ḍa-
sa ku calagara Upəti paṁgəR̥ s· R̥ ma Ulaḥ aya nu me‹n›taAn· Iña -
kena, saṁgar kami ratu nu puraḥ mibuhayakən· na karatu(ya)n· nu

pagəḥ ṅavakan·

na ḍevasasana pun· Ø Ø

Intisari prasasti ini adalah sebagai berikut:
Raja Rahyang Niskala Wastu Kancana mengirimkan perintah melalui Hyang Ningrat Kancana kepada Susuhunan Pakuan Pajajaran untuk mengurus dayeuhan di Jayagiri dan Sunda Sembawa. Raja tinggal di Pakuan, di tanah suci (tanah devasasana); yang batas-batasnya sudah ditetapkan, dan tanah itu tidak boleh dibagikan karena pelabuhan devasana memudahkan untuk beribadah, yang merupakan milik raja.

Raja Sunda dan sanksi pembangunan suci di Sunda Sembawa yang harus dirawat dan tidak diganggu karena kawasan yang ditetapkan adalah kawasan pemukiman para wiku (pendeta). Jika ada yang berani memasuki daerah itu di sunda Sembawa, maka mereka akan dibunuh. Sri Baduga Maharaja yang sedang berkuasa di Pakuan menjatuhkan sanksi tanah devasana di Gunung (Gunung Samya (Rancamaya) yang batas-batasnya sudah ditetapkan. Siapapun yang masuk dilarang mengganggu daerah ini, dan pengenaan pajak dan pungutan lain dilarang karena di kawasan itu terdapat tempat peribadahan milik raja.

Rujukan

  • Richadiana Kartakusuma (1991). Anekaragam Bahasa Prasasti di Jawa Barat Pada Abad Ke-5 Masehi sampai Ke-16 Masehi: Suatu Kajian Tentang Munculnya Bahasa Sunda. Tesis
  • Gunawan, Aditia; Griffiths, Arlo (2021). "Old Sundanese Inscriptions: Renewing the Philological Approach". Archipel. 101: 131–208. doi:10.4000/archipel.2365. Pemeliharaan CS1: Status URL (link)
  • l
  • b
  • s
Prasasti di Indonesia
Jawa
DIY
  • Abhayagiri Wihara
  • Cebongan
  • Dawangsari
  • Humanding
  • Haralingga
  • Kalasan
  • Kiringan
  • Lintakan
  • Ngejaman Keben
  • Pananggaran
  • Rumwiga I
    • II
  • Sumundul (Kedulan)
  • Siwagrha
  • Salimar I
    • II
    • III
    • IV
  • Sinaguha
  • Timbangan Wungkal
  • Tulang Er
  • Wuatan Tija
DKI Jakarta
  • Perjanjian Sunda
  • Pintu Air Manggarai
  • Tugu
Banten
  • Batu Tulis Muruy
  • Cidanghiang
  • Kaki Kiri Nyoreang
Jawa Barat
  • Daftar:
  • Astana Gede
  • Batutulis
  • Ciaruteun
  • Cikajang
  • Cikapundung
  • Galuh
  • Huludayeuh
  • Jambu
  • Kebantenan
  • Kebon Kopi I
    • II
  • Mandiwunga
  • Muara Cianten
  • Pasir Awi
  • Pasir Datar
  • Rumatak
  • Sadapaingan
  • Sanghyang Tapak
Jawa Tengah
  • Daftar:
  • Anggehan
  • Bulai
  • Candi Angin
  • Canggal
  • Er Hangat
  • Gilikan
  • Gondosuli
  • Guntur
  • Gunung Wule
  • Humanding
  • Jayapattra
  • Kaduluran
  • Kamalagi
  • Kasugihan
  • Landa
  • Kayu Ara Hiwang
  • Kayumwungan
  • Kelurak
  • Kinewu
  • Kwak I
    • II
  • Luitan
  • Mangulihi
  • Mantyasih
  • Marsmu
  • Munduan
  • Munggu Antan
  • Ngabean III
  • Ngadoman
  • Ngruweng
  • Pakubuwana X
  • Palepangan
  • Pananggaran
  • Plumpungan
  • Poh Dulur
  • Rabwan
  • Raja Sankhara
  • Rajasanagara
  • Ramwi
  • Ratawun
  • Rukam
  • Salingsingan II
  • Sang Pamgat Swang I
    • II
    • III
    • IV
  • Sojomerto
  • Sri Ranapati
  • Sumundul
  • Supit
  • Syiwagrha
  • Telang
  • Timbangan Wungkal
  • Tri Tepusan
  • Tukmas
  • Tunahan
  • Wadu Tunti
  • Wangwang
  • Wanua Tengah I
    • II
    • III
  • Wayuku
  • Wihara I Wunandaik
  • Wukiran
  • Wurutunggal
  • Wutit
Jawa Timur
  • Daftar:
  • Adan-adan
  • Alasantan
  • Anjuk Ladang
  • Balingawan
  • Bameswara
  • Bangle
  • Banjaran
  • Batur
  • Bendosari
  • Camundi
  • Cane
  • Condrogeni I
  • Cunggrang
  • Dinoyo
  • Garaman
  • Geneng
  • Gondang
  • Gosari
  • Gulung-Gulung
  • Hering
  • Horren
  • Jaring
  • Jepun
  • Jeru-Jeru
  • Jiyu I
    • III
  • Jombok
  • Kaladi
  • Kalimusan
  • Kamban
  • Kambang Putih
  • Kampak
  • Kamulan
  • Karangrejo
  • Katiden I
    • II
  • Kedengan
  • Ketanen
  • Kudadu
  • Kuti
  • Kusmala
  • Lawan
  • Lemahabang
  • Leran
  • Linggasuntan
  • Malenga
  • Manjusri
  • Marimbong
  • Masahar
  • Mataji
  • Mleri
  • Mruwak
  • Mula Malurung
  • Muncang
  • Ngantang
  • Nglebak
  • Padlegan
    • I
    • II
  • Paguhan
  • Palah
  • Palebuhan
  • Pamwatan
  • Pandan
  • Paradah
  • Pasar Legi
  • Patakan
  • Pelem
  • Petak
  • Poh Rinting
  • Prapancasarapura
  • Pucangan
  • Purwokerto
  • Ranu Kumbolo
  • Renek
  • Salingsingan
  • Sangguran
  • Sapi Kerep
  • Sapu Angin
  • Sarwadharma
  • Sine
  • Singhasari 1351
  • Sukabumi
  • Sukamerta
  • Taji
  • Tanda Rakryan
  • Tija
  • Tengaran
  • Tinulad
  • Turun Hyang
  • Wwahan
  • Wide
  • Wotan
  • Wurandungan
  • Wurare
Sumatra
Aceh
  • Minyetujoh
  • Neusu
Jambi
  • Karang Berahi
  • Muarojambi
Kepulauan Riau
  • Pasir Panjang
Lampung
  • Dalung Kuripan
  • Hujung Langit
  • Palas Pasemah
  • Ulubelu
Bangka & Belitung
  • Kota Kapur
Sumatera Barat
  • Daftar:
  • Ambetra
  • Amoghapasa
  • Bandar Bapahat
  • Batusangkar
  • Ganggo Hilia
  • Kuburajo I
  • Prasasti Kuburajo II
  • Lubuk Layang
  • Ombilin
  • Padang Roco
  • Pagaruyung I
    • II
    • III
    • IV
    • V
    • VI
    • VII
    • VIII
    • IX
  • Paninggahan
  • Pariangan
  • Ponggongan
  • Rambatan
  • Suruaso
Sumatera Selatan
  • Baturaja
  • Kambang Unglen I
  • Kedukan Bukit
  • Leiden
  • Talang Tuwo
  • Telaga Batu
Sumatera Utara
  • Batugana I
  • Lobu Dolok I
    • II
    • III
  • Lobu Tua
  • Raja Soritaon
  • Sitopayan I
    • II
  • Sutan Nasinok Harahap
Bali & Nusa Tenggara
Bali
  • Babahan
  • Bebetin
  • Blanjong
  • Pandak Badung
  • Panempahan
  • Pujungan
  • Sembiran
  • Tumbu
NTB
  • Wadu Pa'a
  • Wadu Tunti
Kalimantan
Kal-bar
  • Batu Sukadana
  • Pasir Cina
  • Pasir Kapal
Kal-tim
  • Lesong Batu
  • Yupa
Sulawesi
Sulawesi Utara
  • Watu Pinawetengan
Kepulauan Maluku
Papua
Lihat pula: Daftar Prasasti di Indonesia, Museum Taman Prasasti, Prasasti Internasional

Bagikan artikel ini

Share:

Daftar Isi

  1. Isi
  2. Lempeng E.42-a
  3. Lempeng E.42-b
  4. Lempeng E.43
  5. Lempeng E.44
  6. Lempeng E.45
  7. Rujukan

Artikel Terkait

Tarumanagara

kerajaan di Asia Tenggara

Banten

provinsi di Pulau Jawa, Indonesia

Kerajaan Sunda

kerajaan di Asia Tenggara

Jakarta Aktual
Jakarta Aktual© 2026