Jakarta Aktual
Jakarta Aktual

Berita Aktual dan Faktual

Jakarta Aktual
Jakarta Aktual© 2026
Jakarta Aktual
Jakarta Aktual

Berita Aktual dan Faktual

Kembali ke Wiki
Artikel Wikipedia

Martanda

Martanda adalah salah satu dewa dalam agama Hindu, yang dipuja sebagai salah satu Aditya kedelapan menurut sastra Weda kuno. Dia disebut sebagai Aditya karena lahir dari Dewi Aditi.

Wikipedia article
Diperbarui 3 Januari 2026

Sumber: Lihat artikel asli di Wikipedia

Martanda
Martanda
Dewa matahari,
salah satu aspek dewa Surya
Anggota Aditya
Relief Martanda dari masa Dinasti Gahadavala, Rajasthan, ca abad ke-12.
AfiliasiDewa
PustakaRegweda
Dewa/dewi terkaitSurya
Pemujaan
KepercayaanHindu Kuno (periode Weda)
Kuil utamaCandi Martanda di Anantnag

Martanda (Dewanagari: मार्तण्ड; ,IAST: Mārtaṇḍa, मार्तण्ड) adalah salah satu dewa dalam agama Hindu, yang dipuja sebagai salah satu Aditya (kelompok dewa matahari) kedelapan menurut sastra Weda kuno. Dia disebut sebagai Aditya karena lahir dari Dewi Aditi.[1]

Secara etimologi, Martanda berasal dari kata Sanskerta mārta, yang berarti "mati" atau "tak berkembang"[a] dan aṇḍa, artinya "telur". Nama tersebut bermakna "matahari terbenam", atau matahari yang tenggelam di cakrawala.[2]

Nama Martanda tercantum dalam pustaka Regweda mandala 10, syair 72. Pada mulanya Dewi Aditi hanya memiliki tujuh putra, tap kemudian dia melahirkan putra kedelapan yang diberi nama Martanda. Meskipun banyak gita puja dalam Regweda yang menyebutnya bersama para Aditya, tetapi Aditi mengabaikannya.[3] Pada periode pasca-Weda dalam sejarah agama Hindu, ketika jumlah para Aditya ditambah hingga dua belas, nama Wiwaswat ditambah sebagai anggota utama. Maka nama Wiwaswat dan Martanda dipakai silih berganti untuk dewa yang sama.

Candi Surya Martanda di Anantnag, wilayah Jammu dan Kashmir dibangun untuk memuja Martanda. Sekarang candi tersebut tinggal puing dan Martanda tidak lagi disembah di sana. Namun suatu kompleks kuil di dekat sana bernama Martand Tirtha digunakan sebagai kuil pengganti.

Catatan

  1. ↑ Kata yang berkaitan dengan mṛta, bentuk lampau dari mṛ, artinya "mati"

Referensi

  1. ↑ Air Marshal RK Nehra. Hinduism & Its Military Ethos. Lancer Publishers LLC. hlm. 159–. ISBN 978-1-935501-47-3.
  2. ↑ Arctic Home in the Vedas, B G Tilak
  3. ↑ "The Rig Veda/Mandala 10/Hymn 72 - Wikisource, the free online library". en.m.wikisource.org. Diakses tanggal 2020-03-19.
  • l
  • b
  • s
Dewa-dewi Hindu
Konsep
  • Acintya
  • Awatara
  • Batara
  • Begawan
  • Dewa
  • Dewata
  • Dewi
  • Gramadewata
  • Istadewata
  • Iswara
  • Iswari
  • Kuladewata
  • Pitara
  • Sakti
Hindu omkaar
Dewa
individual
  • Balarama
  • Darmaraja
  • Citragupta
  • Dyaus
  • Ganesa (Ganapati)
  • Hanoman
  • Harihara
  • Himawan
  • Jwara
  • Kala
  • Kamajaya (Kamadewa)
  • Kartikeya (Skanda)
  • Manibadra
  • Nalakubara
  • Parjanya
  • Rewanta
  • Sakra
  • Sasta
  • Wiswakarma
  • Wiswaksena
  • selengkapnya …
Dewi
individual
  • Adisakti
  • Aditi
  • Alaksmi
  • Ambika
  • Aranyani
  • Badrakali
  • Baruni
  • Bramari
  • Bumi
  • Candi
  • Caya
  • Dewasena
  • Durga
    • Bawani
    • Yogeswari
  • Gangga
  • Gayatri
  • Jwala
  • Jyesta
  • Kamakya
  • Laksmi
    • Astalaksmi
  • Mahadewi
  • Mahakali
  • Manasa
  • Niladewi
  • Parwati
    • Anapurna
    • Gauri
    • Uma
  • Pertiwi
  • Radha
  • Ratih
  • Ratri
  • Saci
  • Sakambari
  • Saranya
  • Saraswati
  • Sasti
  • Siniwali
  • Sitala
  • Swaha
  • Tapati
  • Tulasi
  • Usas
  • Winayaki
  • Yami (Yamuna)
  • Yogamaya
  • selengkapnya …
Kelompok
  • 11 Rudra
  • 33 dewa
  • Abaswara
  • Aswin
  • Lokapala
  • Maharajika
  • Maruta
  • Prajapati
  • Rebu
  • Sadya
  • Tridewi
  • Tusita
  • Wasu
  • Wiswedewa
Aditya
  • Angsuman
  • Aryaman
  • Baga
  • Baruna
  • Data
  • Indra
  • Martanda
  • Mitra
  • Pusan
  • Sawitar
  • Twasta
  • Upendra (Wisnu)
  • Wiwaswat
Dasawatara
  • Matsya
  • Kurma
  • Waraha
  • Narasinga
  • Wamana
  • Parasurama
  • Rama
  • Kresna
  • Buddha
  • Kalki
Dikpala
  • Agni
  • Baruna
  • Bayu
  • Indra (Sakra)
  • Isana
  • Kuwera (Waisrawana)
  • Nirrti
  • Yama (Darmaraja)
Mahawidya
  • Bagalamuki
  • Bairawi
  • Buwaneswari
  • Cinamasta
  • Dumawati
  • Kamalatmika
  • Kali
  • Matanggi
  • Tara
  • Tripurasundari
Matrika
  • Brahmani
  • Camunda
  • Indrani
  • Kaumari
  • Maheswari
  • Pratyanggira (Narasingi)
  • Waisnawi
  • Warahi
Nawadewata
  • Brahma
  • Iswara
  • Mahadewa
  • Maheswara
  • Rudra
  • Sambu
  • Sangkara
  • Siwa
  • Wisnu
Nawadurga
  • Brahmacarini
  • Candraganta
  • Kalaratri
  • Katyayani
  • Kusmanda
  • Mahagauri
  • Sailaputri
  • Sididatri
  • Skandamata
Nawagraha
  • Anggaraka
  • Budha
  • Candra (Soma)
  • Ketu
  • Rahu
  • Sani
  • Sukra
  • Surya (Raditya)
  • Wrehaspati (Guru)
Trimurti
Brahma
Adiprajapati
Wisnu
  • Adimurti
  • Garbodaksayiwisnu
  • Jagatnata
  • Ksirodaksayiwisnu
  • Laksminarayana
  • Mahawisnu
  • Narayana
  • Purusotama
  • Wiswarupa
Siwa
  • Astamurti
  • Bairawa
    • Astabairawa
  • Isana
  • Mahadewa
  • Mahakala
  • Pasupati
  • Rawananugraha
  • Sadasiwa
  • Sambu
  • Yogeswara
Pancawingsatimurti (25 wujud Siwa)
  • Ardanariswara
  • Biksatana
  • Cakraprasada
  • Candesanugraha
  • Candrasekara
  • Daksinamurti
  • Ekapada
  • Gajasurasanghara
  • Harihara
  • Jalandarari
  • Kirata (Pasupatamurti)
  • Kalantaka
  • Kalyanasundara (Waiwahya)
  • Kamari
  • Kangkalamurti
  • Linggodbawa
  • Nataraja (Nirtarupaka)
  • Nilakanta
  • Somaskanda
  • Sukasana
  • Tripurantaka
  • Umamaheswara
  • Wignaprasada (Wignesanugraha)
  • Wirabadra
  • Wresaruda
Dewa-dewi regional (lokal)
Dewa
  • Barbarika (Khatu Shyam)
  • Betal
  • Bhaironji
  • Dharmathakur
  • Gogaji
  • Hattanath
  • Jhulelal
  • Kathivanur Viran
  • Khandoba
  • Muthappan
  • Potaraju
  • Ravalnath
  • Vachharadada
  • Venkateswara
  • Vettakkorumakan
  • Vithoba
Dewi
  • Akilandeswari
  • Ammawaru
  • Asanbibi
  • Ashapura
  • Bahuchara
  • Banai
  • Bonbibi
  • Jholabibi
  • Kadangot Makkam
  • Karni
  • Kecaikhati
  • Khodiyar
  • Kubjika
  • Maisamma
  • Meldi
  • Mhalsa
  • Mogal Ma
  • Momai
  • Nagnechya
  • Nukalamma
  • Oladevi
  • Poleramma
  • Rakteswari
  • Santoshi
  • Suswani
  • Vasurimala
Dewa-dewi Hindu Tamil
Dewa
  • Aiyanar
  • Ayyappan
  • Karuppuswami
  • Murugan
  • Kathavarayan
  • Madurai Viran
  • Muniandi
  • Muniswaran
  • Pavadairayan
  • Pillaiyar
  • Sudalai Madan
  • Tirumal
  • Virabahu
Dewi
  • Alamelu (Alarmel Mangai)
  • Angala Paramesvari
  • Deivayanai
  • Isakki
  • Kannaki Amman
  • Karumariamman
  • Kateri Amman
  • Korravai
  • Mariamman
  • Masani Amman
  • Minakshi
  • Nappinnai
  • Periyaci
  • Pidari
  • Ranganayaki
  • Valli
Dewa-dewi Hindu Bali
  • Batara Guru
  • Dewi Danu
  • Dewi Sri
  • Ida Bhatari Lingsir
  • Ratu Ayu Mas Penyarikan
  • Ratu Ayu Mekulem
  • Ratu Gede Dalam Dasar
  • Ratu Sakti Meduwe Ujung Sari
  • Ratu Sakti Pancering Jagat
Artikel terkait: Brahman · Tuhan dalam agama Hindu
Ikon rintisan

Artikel bertopik agama Hindu ini adalah sebuah rintisan. Anda dapat membantu Wikipedia dengan mengembangkannya.

  • l
  • b
  • s
Basis data pengawasan otoritas: Nasional Sunting di Wikidata
  • Israel

Bagikan artikel ini

Share:

Daftar Isi

  1. Catatan
  2. Referensi

Artikel Terkait

Khandoba

Khandoba (Dewanagari: खंडोबा; ,IAST: Khaṇḍobā, खंडोबा), juga dikenal sebagai Martanda Bhairava dan Malhari, adalah dewa Hindu yang umumnya dipuja sebagai salah

Kabupaten Tanggamus

kabupaten di Provinsi Lampung

Dinasti Aryacakrawarti

Medawela Martanda Cinkaiariyan tertanggal tahun 1359 yang ditemukan di dekat pohon boga di Medawala, Harispattuva mengungkapkan bahwa Martanda Cinkaiariyan

Jakarta Aktual
Jakarta Aktual© 2026