Bahasa Jawa Surabaya atau dialek Suroboyoan, pengucapan bahasa Jawa: [bɔsɔ jɔwɔ surɔˈbɔyɔ]) adalah sebuah dialek bahasa Jawa modern dalam rumpun dialek Arekan yang dituturkan di wilayah Gerbangkertosusila, terutama di Kota Surabaya.
Sumber: Lihat artikel asli di Wikipedia

| Bahasa Jawa Surabaya
Båså Jåwå Suråbåyåcode: jv is deprecated ꦧꦱꦗꦮꦱꦸꦫꦧꦪcode: jv is deprecated | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Dituturkan di | Indonesia | ||||||||
| Wilayah | Gerbangkertosusila (Jawa Timur) | ||||||||
| Etnis | Jawa Arekan (bahasa utama), Tionghoa (Jawa Timur), Pendalungan dan Madura (sebagai bahasa kedua/ketiga) | ||||||||
Penutur | ± 3.5 juta (2019)[1] | ||||||||
| |||||||||
| Aksara Jawa Abjad Pegon Alfabet Latin | |||||||||
| Status resmi | |||||||||
| Diatur oleh | Balai Bahasa Provinsi Jawa Timur | ||||||||
| Kode bahasa | |||||||||
| ISO 639-3 | – | ||||||||
LINGUIST List | jav-sur | ||||||||
| Glottolog | sura1245[2] | ||||||||
| |||||||||
| Lokasi penuturan | |||||||||
| Perkiraan persebaran penuturan bahasa ini. | |||||||||
| Koordinat: 7°15′26.888″S 112°45′7.520″E / 7.25746889°S 112.75208889°E / -7.25746889; 112.75208889 | |||||||||
|
Artikel ini mengandung simbol fonetik IPA. Tanpa bantuan render yang baik, Anda akan melihat tanda tanya, kotak, atau simbol lain, bukan karakter Unicode. Untuk pengenalan mengenai simbol IPA, lihat Bantuan:IPA.
| |||||||||
Bahasa Jawa Surabaya atau dialek Suroboyoan (bahasa Jawa: ꦧꦱꦗꦮꦱꦸꦫꦧꦪcode: jv is deprecated translit. Basa Jawa Surabaya), pengucapan bahasa Jawa: [bɔsɔ jɔwɔ surɔˈbɔyɔ]) adalah sebuah dialek bahasa Jawa modern dalam rumpun dialek Arekan yang dituturkan di wilayah Gerbangkertosusila, terutama di Kota Surabaya.
Bahasa Jawa Surabaya menunjukkan ciri khas fonologi dan morfologi yang tidak terdapat dalam dialek-dialek bahasa Jawa lainnya.[5]
Dalam bahasa Jawa Standar, akhiran '-a' dilafalkan sebagai [ɔ] seperti huruf 'o'. Akan tetapi, penulisan bahasa Jawa Surabaya biasanya tidak mengikuti kaidah penulisan baku bahasa Jawa yang tetap menggunakan huruf 'a', sehingga akhiran '-a' ditulis menggunakan huruf 'o' untuk merepresentasikan bunyinya.
Beberapa contoh kosakata dalam bahasa Jawa Surabaya :
| Dialek Surabaya[a] | Bahasa Jawa Standar | Bahasa Indonesia[6] |
|---|---|---|
| koen
(contoh : koên kate nandi) |
kowe | kamu |
| riko, samean, mean, pean
(contoh : bojo riko kok ayu men cak) |
sampean | Anda |
| ae | wae, bae | saja |
| bêdhes | kethek | monyet |
| bibik | bulik | bibi |
| barek, ambek | karo | dengan |
| bêrak-bêrok
(contoh : ojok berak-berok ae dirungokno tanggane) |
bêngok-bêngok | teriak-teriak |
| cedhek, carek | cedhak, cerak | dekat |
| cacak, nyacak
(contoh : cacakên disik tala sedeng opo gak) |
njajal | mencoba |
| gocìk | jirìh | penakut |
| ampèl | pring | buluh |
| antep | abot | berat |
| antem | tinju | |
| beḍigasan | - | banyak tingkah |
| begèjèḳan
(contoh : arek kok begejekan ae se) |
guyonan | bergurau |
| begidakan | - | banyak tingkah |
| beling, mbeling | dableg | nakal |
| bekònyòk, bònyòk, bònyòr, nyònyòr | benjut | bonyok |
| beṭhik, mbeṭhik | dableg, mbeling | nakal |
| blakrak
(contoh : arek iku blakrakan ae torot sawah) |
klayaban | keluyuran |
| blangkrak, blangkrah, mblangkrak, mangkrak | - | terbengkalai |
| blanjur, keblanjur | kebanjur | terlewat |
| bluron
(contoh : kate bluron ndek kali aku) |
ciblon | main air |
| bòhai | montok | seksi (tubuh) |
| cak, cacak | mas, kangmas | kakak laki-laki |
| cekne | ben | agar / supaya |
| cébók, cibuk | gayung | gayung |
| cècèk | krècèk | kulit sapi |
| céḍók, ciḍuk | cidhuk, irus | cedok, sauk, irus |
| cegèk | - | salah sangka, tertipu, kehabisan kata-kata |
| crongokan | - | berbicara asal-asalan |
| mangan | mangan/madhang | makan |
| ciamik[b] | apik | baik, bagus |
| cipòk | ambung | cium |
| clòmètan | - | bertutur kata sembarangan |
| cómbé | - | pengadu, pelapor, membocorkan rahasia |
| cuan[c] | bathi | untung, laba |
| cukrik, cókrék | ciyu | minuman keras oplosan |
| cwawak, cwawakan | - | bertutur secara berisik |
| grapyak | sumeh | ramah |
| demek | kumel | kumal |
| ḍempis | dhempil, mèpèd | di pojok (posisi), mendesak |
| dlèwèr | dlèwèr | terjuntai |
| - | ceroboh | |
| dòlòp | goblog | bodoh |
| dugang | dugang | menendang |
| - | menahan (aniaya) | |
| èkèr
(contoh : arek kok eker-ekeran ae se) |
gelut | berkelahi |
| embong | dalan | ratan |
| entas, ngentas | entas | membawa masuk (melindungi dari hujan) |
| mentas | baru saja[d] | |
| - | menuntaskan sesuatu | |
| èntos | - | kemampuan melakukan sesuatu (konotasi negatif) |
| gacòr | crèwèt, kluruk | berkicau, cerewet |
| gagèh | kesusu | terburu-buru |
| gejròt | menyet | menekan, memipihkan, menjadikan penyek |
| genengnå
(contoh : genengno ae arek ngono ku) |
loske | biarkan |
| golek, dolek
(contoh : aku kate dolek lowongan kerjo) |
golek | cari |
| gobìs | gubìs | kubis |
| gibeng
(contoh : kakean polah tak gibeng kon) |
antem | pukul |
| glènḍès, ngglènḍèsi | - | berantakan (rupa) |
| gendakan
(contoh : gendakanmu saiki wong endi ?) |
bojo | kekasih |
| ingis | pringis | menyeringai, bermuka masam, ringis |
| ikå
(contoh : iko wonge ndek kono) |
kae | itu (jauh) |
| jeglaḳ | mangan | makan |
| jongor
(contoh : ojok mrunu engko malah jongor) |
- | jatuh mengenaskan |
| jhêmbrêt | becek | berair |
| kari
(contoh : bukuku kari nang sekolah) |
keri | tertinggal |
| kate
(contoh : aku kate turu dikek) |
arêp | akan |
| kenek | kenå | dapat |
| kecelék
(contoh : aku mau kadung mrono lakok kecelek ganok opo-opo) |
kapusan | tertipu |
| kepèḳ
(contoh : arek iku kepek nyolong barang) |
konangan | ketahuan, terpergok |
| klèmprak | gléthak | geletak |
| klimbruk
(contoh : lek mari diumbah ku ojok diklimbrukno) |
klumbruk | menumpuk dengan tidak teratur |
| klumpuk[e] | kumpul | kumpul |
| kòber | péngin | ingin |
| lêbus
(contoh : ambue cek lêbuse) |
apêk, bacin | bau tidak enak |
| cak | mas, kakang | kakak (lelaki) |
| kóngkó,[f] kóngków, kóngkó-kóngkó | mlangkring | tongkrong, menongkrong |
| kòrak[g] | - | sampah masyarakat, norak, kampungan |
| kòrdès[h] | - | norak, kampungan |
| lalar, lalar gawé | - | kurang kerjaan |
| lapo
(contoh : lapo koen moring-moring ?) |
ngåpå | kenapa |
| lamis[i] | - | penjilat, penggibah |
| lèkòh[j] | - | nikmat |
| lek | yen | kalau |
| lèpò | - | semen (konstruksi) |
| liwèk, kliwèk
(contoh : ojok dikliwek'i borok'e) |
kopek | kelupas |
| longor, congok | bodho, mendho | bodoh |
| mari
(contoh : lek mangan wis mari ta?) |
bar, rampung | selesai |
| mari ngene
(contoh : mari ngene kate turu aku) |
bar ngene, rampung iki | habis ini |
| mari ngono | bar ngono, rampung kuwi | habis itu |
| mek
(contoh : mek siji ae gaoleh) |
mung | hanya |
| mamulo
(contoh : mamulo lek tak kandani iku sing manut) |
mulane | makanya |
| mêne
(contoh : mene doleno mrene yo) |
sesùk | besok |
| magreng | gedhé, magrong | besar, megah |
| masiyå
(contoh : masiyo ngunu aku yo gelem rek) |
senajan | walaupun |
| meḍak | - | sudah tidak terpakai |
| mentålå
(contoh : ojok mentoloan ambek wong tuane) |
têgêl | tega |
| mêsakat | - | menentang/tidak bisa diatur |
| adhek | adhi | adik (perempuan) |
| mènthòl, menthòl
(contoh : pupumu lapo kok menthol-menthol) |
- | bentol |
| mêngkorok
(contoh : uluku mengkorok kabeh cak ono sing gak beres) |
- | merinding |
| metekek | - | membusungkan dada |
| mòkòng | - | bebal |
| mòncròt | muncrat | muncrat |
| munjuk
(contoh : klambie mlorot unjokno talah) |
munggah | naik |
| nesu | nesu | marah |
| lesu | lesu[k] | |
| mbidhêg
(contoh : arek kok duwe cangkêm mbidheg ae) |
meneng | terdiam tanpa kata |
| nḍak, gak
(contoh : gak usah koyok ngunu) |
ora | tidak |
| ndisor
(contoh : klambie nang ndisor kabeh) |
ngisor | ngisor |
| ndramus | - | tidak ada hentinya |
| ndìngkìk
(contoh : arek ndhìngkìk wong adus) |
nginceng | mengintip |
| ngapló | mlongo | termenung |
| ngòbus | ngapusi | menipu |
| ngòwòs | ngèwès | bocor (gas) |
| nyengkre | ngalih | pergi |
| ngêncilik | - | cabut/kabur |
| ngêndon, cangkruk | nongkrong | bersarang / nongkrong |
| ngetek
(contoh : lek ga gelem iku Yo wes talah ojok ngetek ae ) |
ngubêr | mengejar gebetan |
| ning[l] | mbak | kakak (perempuan) |
| òngkep, òngkeb
(contoh : hawane ongkêb cak) |
sumuk, ungkêp | gerah |
| òngkrèh | - | membongkar, membuat berantakan |
| pèk | bèh | (kata seruan) |
| pisan
(contoh : iki pisan ditakoni malah meneng ae) |
sisan | sekalian |
| pongor
(contoh : tak pongor kapok koen) |
antêm | tinju |
| rijik
(contoh : lek nyapu sing rijik cekne bojoe ga brewokên) |
rêsik | bersih |
| sak'akên, mêlas
(contoh : sak'akên arek iku) |
mesakke, mêlas | mendidih |
| semòyò,[m] semayani | nyemayani, njanjèni | menjanjikan, berjanji |
| seru[n]
(contoh : ojok sêru-sêru rek lek omong ku) |
men, temen | sangat |
| têkå
(contoh : aku mari teko' kunu ) |
såkå | dari |
| thithik | saithik | sedikit
(contoh : alah thithik ae jok medhit-medhit ta) |
| jaka | jaka, bujang | bujang |
| yakapa, ya'apa, yak òpò, ya'òpò
(contoh : yok opo carae nùlise ?) |
kepriyé, piyé | bagaimana |
| warah-warah
(contoh : ojok warah-warah Yo rek) |
omong-omong | bilang-bilang |