Jakarta Aktual
Jakarta Aktual

Berita Aktual dan Faktual

Jakarta Aktual
Jakarta Aktual© 2026
Jakarta Aktual
Jakarta Aktual

Berita Aktual dan Faktual

Kembali ke Wiki
Artikel Wikipedia

Fungsi invers trigonometri

Fungsi invers trigonometri adalah fungsi invers suatu fungsi trigonometri. Dengan kata lain, fungsi invers trigonometri adalah fungsi invers suatu fungsi sinus, kosinus, tangen, kotangen, sekan dan kosekan, dan digunakan untuk mencari suatu sudut dari rasio trigonometri sudut yang lain. Fungsi invers trigonometri deretng digunakan di bidang teknik, navigasi, fisika dan geometri.

Wikipedia article
Diperbarui 18 September 2025

Sumber: Lihat artikel asli di Wikipedia

Artikel atau sebagian dari artikel ini mungkin diterjemahkan dari Invers trigonometric functions di en.wikipedia.org. Isinya masih belum akurat, karena bagian yang diterjemahkan masih perlu diperhalus dan disempurnakan. Jika Anda menguasai bahasa aslinya, harap pertimbangkan untuk menelusuri referensinya dan menyempurnakan terjemahan ini. Anda juga dapat ikut bergotong royong pada ProyekWiki Perbaikan Terjemahan.
(Pesan ini dapat dihapus jika terjemahan dirasa sudah cukup tepat. Lihat pula: panduan penerjemahan artikel)

Fungsi invers trigonometri adalah fungsi invers suatu fungsi trigonometri (dengan domain yang terbatas). Dengan kata lain, fungsi invers trigonometri adalah fungsi invers suatu fungsi sinus, kosinus, tangen, kotangen, sekan dan kosekan, dan digunakan untuk mencari suatu sudut dari rasio trigonometri sudut yang lain. Fungsi invers trigonometri deretng digunakan di bidang teknik, navigasi, fisika dan geometri.

dalam kalkulus

Turunan dari fungsi invers trigonometri

Artikel utama: Diferensiasi fungsi trigonometri

Turunan untuk nilai kompleks z adalah sebagai berikut:

d d z arcsin ⁡ ( z ) = 1 1 − z 2 ; z ≠ − 1 , + 1 d d z arccos ⁡ ( z ) = − 1 1 − z 2 ; z ≠ − 1 , + 1 d d z arctan ⁡ ( z ) = 1 1 + z 2 ; z ≠ − i , + i d d z arccot ⁡ ( z ) = − 1 1 + z 2 ; z ≠ − i , + i d d z arcsec ⁡ ( z ) = 1 z 2 1 − 1 z 2 ; z ≠ − 1 , 0 , + 1 d d z arccsc ⁡ ( z ) = − 1 z 2 1 − 1 z 2 ; z ≠ − 1 , 0 , + 1 {\displaystyle {\begin{aligned}{\frac {d}{dz}}\arcsin(z)&{}={\frac {1}{\sqrt {1-z^{2}}}}\;;&z&{}\neq -1,+1\\{\frac {d}{dz}}\arccos(z)&{}=-{\frac {1}{\sqrt {1-z^{2}}}}\;;&z&{}\neq -1,+1\\{\frac {d}{dz}}\arctan(z)&{}={\frac {1}{1+z^{2}}}\;;&z&{}\neq -i,+i\\{\frac {d}{dz}}\operatorname {arccot}(z)&{}=-{\frac {1}{1+z^{2}}}\;;&z&{}\neq -i,+i\\{\frac {d}{dz}}\operatorname {arcsec}(z)&{}={\frac {1}{z^{2}{\sqrt {1-{\frac {1}{z^{2}}}}}}}\;;&z&{}\neq -1,0,+1\\{\frac {d}{dz}}\operatorname {arccsc}(z)&{}=-{\frac {1}{z^{2}{\sqrt {1-{\frac {1}{z^{2}}}}}}}\;;&z&{}\neq -1,0,+1\end{aligned}}} {\displaystyle {\begin{aligned}{\frac {d}{dz}}\arcsin(z)&{}={\frac {1}{\sqrt {1-z^{2}}}}\;;&z&{}\neq -1,+1\\{\frac {d}{dz}}\arccos(z)&{}=-{\frac {1}{\sqrt {1-z^{2}}}}\;;&z&{}\neq -1,+1\\{\frac {d}{dz}}\arctan(z)&{}={\frac {1}{1+z^{2}}}\;;&z&{}\neq -i,+i\\{\frac {d}{dz}}\operatorname {arccot} (z)&{}=-{\frac {1}{1+z^{2}}}\;;&z&{}\neq -i,+i\\{\frac {d}{dz}}\operatorname {arcsec} (z)&{}={\frac {1}{z^{2}{\sqrt {1-{\frac {1}{z^{2}}}}}}}\;;&z&{}\neq -1,0,+1\\{\frac {d}{dz}}\operatorname {arccsc} (z)&{}=-{\frac {1}{z^{2}{\sqrt {1-{\frac {1}{z^{2}}}}}}}\;;&z&{}\neq -1,0,+1\end{aligned}}}

Hanya untuk nilai riil x {\displaystyle x} {\displaystyle x}:

d d x arcsec ⁡ ( x ) = 1 | x | x 2 − 1 ; | x | > 1 d d x arccsc ⁡ ( x ) = − 1 | x | x 2 − 1 ; | x | > 1 {\displaystyle {\begin{aligned}{\frac {d}{dx}}\operatorname {arcsec}(x)&{}={\frac {1}{|x|{\sqrt {x^{2}-1}}}}\;;&|x|>1\\{\frac {d}{dx}}\operatorname {arccsc}(x)&{}=-{\frac {1}{|x|{\sqrt {x^{2}-1}}}}\;;&|x|>1\end{aligned}}} {\displaystyle {\begin{aligned}{\frac {d}{dx}}\operatorname {arcsec} (x)&{}={\frac {1}{|x|{\sqrt {x^{2}-1}}}}\;;&|x|>1\\{\frac {d}{dx}}\operatorname {arccsc} (x)&{}=-{\frac {1}{|x|{\sqrt {x^{2}-1}}}}\;;&|x|>1\end{aligned}}}

Untuk contoh turunannya: bila θ = arcsin ⁡ ( x ) {\displaystyle \theta =\arcsin(x)} {\displaystyle \theta =\arcsin(x)}, kita mendapatkan:

d arcsin ⁡ ( x ) d x = d θ d sin ⁡ ( θ ) = d θ cos ⁡ ( θ ) d θ = 1 cos ⁡ ( θ ) = 1 1 − sin 2 ⁡ ( θ ) = 1 1 − x 2 {\displaystyle {\frac {d\arcsin(x)}{dx}}={\frac {d\theta }{d\sin(\theta )}}={\frac {d\theta }{\cos(\theta )\,d\theta }}={\frac {1}{\cos(\theta )}}={\frac {1}{\sqrt {1-\sin ^{2}(\theta )}}}={\frac {1}{\sqrt {1-x^{2}}}}} {\displaystyle {\frac {d\arcsin(x)}{dx}}={\frac {d\theta }{d\sin(\theta )}}={\frac {d\theta }{\cos(\theta )\,d\theta }}={\frac {1}{\cos(\theta )}}={\frac {1}{\sqrt {1-\sin ^{2}(\theta )}}}={\frac {1}{\sqrt {1-x^{2}}}}}

Ekspresi sebagai integral pasti

Mengintegrasikan turunan dan menetapkan nilai pada satu titik memberikan ekspresi untuk fungsi trigonometri terbalik sebagai integral pasti:

arcsin ⁡ ( x ) = ∫ 0 x 1 1 − z 2 d z , | x | ≤ 1 arccos ⁡ ( x ) = ∫ x 1 1 1 − z 2 d z , | x | ≤ 1 arctan ⁡ ( x ) = ∫ 0 x 1 z 2 + 1 d z , arccot ⁡ ( x ) = ∫ x ∞ 1 z 2 + 1 d z , arcsec ⁡ ( x ) = ∫ 1 x 1 z z 2 − 1 d z = π + ∫ x − 1 1 z z 2 − 1 d z , x ≥ 1 arccsc ⁡ ( x ) = ∫ x ∞ 1 z z 2 − 1 d z = ∫ − ∞ x 1 z z 2 − 1 d z , x ≥ 1 {\displaystyle {\begin{aligned}\arcsin(x)&{}=\int _{0}^{x}{\frac {1}{\sqrt {1-z^{2}}}}\,dz\;,&|x|&{}\leq 1\\\arccos(x)&{}=\int _{x}^{1}{\frac {1}{\sqrt {1-z^{2}}}}\,dz\;,&|x|&{}\leq 1\\\arctan(x)&{}=\int _{0}^{x}{\frac {1}{z^{2}+1}}\,dz\;,\\\operatorname {arccot}(x)&{}=\int _{x}^{\infty }{\frac {1}{z^{2}+1}}\,dz\;,\\\operatorname {arcsec}(x)&{}=\int _{1}^{x}{\frac {1}{z{\sqrt {z^{2}-1}}}}\,dz=\pi +\int _{x}^{-1}{\frac {1}{z{\sqrt {z^{2}-1}}}}\,dz\;,&x&{}\geq 1\\\operatorname {arccsc}(x)&{}=\int _{x}^{\infty }{\frac {1}{z{\sqrt {z^{2}-1}}}}\,dz=\int _{-\infty }^{x}{\frac {1}{z{\sqrt {z^{2}-1}}}}\,dz\;,&x&{}\geq 1\\\end{aligned}}} {\displaystyle {\begin{aligned}\arcsin(x)&{}=\int _{0}^{x}{\frac {1}{\sqrt {1-z^{2}}}}\,dz\;,&|x|&{}\leq 1\\\arccos(x)&{}=\int _{x}^{1}{\frac {1}{\sqrt {1-z^{2}}}}\,dz\;,&|x|&{}\leq 1\\\arctan(x)&{}=\int _{0}^{x}{\frac {1}{z^{2}+1}}\,dz\;,\\\operatorname {arccot} (x)&{}=\int _{x}^{\infty }{\frac {1}{z^{2}+1}}\,dz\;,\\\operatorname {arcsec} (x)&{}=\int _{1}^{x}{\frac {1}{z{\sqrt {z^{2}-1}}}}\,dz=\pi +\int _{x}^{-1}{\frac {1}{z{\sqrt {z^{2}-1}}}}\,dz\;,&x&{}\geq 1\\\operatorname {arccsc} (x)&{}=\int _{x}^{\infty }{\frac {1}{z{\sqrt {z^{2}-1}}}}\,dz=\int _{-\infty }^{x}{\frac {1}{z{\sqrt {z^{2}-1}}}}\,dz\;,&x&{}\geq 1\\\end{aligned}}}

Jika x {\displaystyle x} {\displaystyle x} sama dengan 1, integral dengan domain terbatas adalah integral tak tentu, tetapi masih terdefinisi dengan baik.

Deret tak terbatas

Mirip dengan fungsi sinus dan kosinus, fungsi trigonometri terbalik juga dapat dihitung menggunakan deret pangkat, sebagai berikut. Untuk busur, deret dapat diturunkan dengan memperluas turunannya, 1 1 − z 2 {\textstyle {\tfrac {1}{\sqrt {1-z^{2}}}}} {\textstyle {\tfrac {1}{\sqrt {1-z^{2}}}}}, sebagai deret binomial, dan mengintegrasikan istilah demi istilah (menggunakan definisi integral seperti di atas). Deret untuk arctangen juga bisa diturunkan dengan memperluas turunan 1 1 + z 2 {\textstyle {\frac {1}{1+z^{2}}}} {\textstyle {\frac {1}{1+z^{2}}}} dalam sebuah deret geometris, dan menerapkan definisi integral di atas (lihat deret Leibniz).

arcsin ⁡ ( z ) = z + ( 1 2 ) z 3 3 + ( 1 ⋅ 3 2 ⋅ 4 ) z 5 5 + ( 1 ⋅ 3 ⋅ 5 2 ⋅ 4 ⋅ 6 ) z 7 7 + ⋯ = ∑ n = 0 ∞ ( 2 n − 1 ) ! ! ( 2 n ) ! ! z 2 n + 1 2 n + 1 = ∑ n = 0 ∞ ( 2 n ) ! ( 2 n n ! ) 2 z 2 n + 1 2 n + 1 ; | z | ≤ 1 {\displaystyle {\begin{aligned}\arcsin(z)&=z+\left({\frac {1}{2}}\right){\frac {z^{3}}{3}}+\left({\frac {1\cdot 3}{2\cdot 4}}\right){\frac {z^{5}}{5}}+\left({\frac {1\cdot 3\cdot 5}{2\cdot 4\cdot 6}}\right){\frac {z^{7}}{7}}+\cdots \\[5pt]&=\sum _{n=0}^{\infty }{\frac {(2n-1)!!}{(2n)!!}}{\frac {z^{2n+1}}{2n+1}}\\[5pt]&=\sum _{n=0}^{\infty }{\frac {(2n)!}{(2^{n}n!)^{2}}}{\frac {z^{2n+1}}{2n+1}}\,;\qquad |z|\leq 1\end{aligned}}} {\displaystyle {\begin{aligned}\arcsin(z)&=z+\left({\frac {1}{2}}\right){\frac {z^{3}}{3}}+\left({\frac {1\cdot 3}{2\cdot 4}}\right){\frac {z^{5}}{5}}+\left({\frac {1\cdot 3\cdot 5}{2\cdot 4\cdot 6}}\right){\frac {z^{7}}{7}}+\cdots \\[5pt]&=\sum _{n=0}^{\infty }{\frac {(2n-1)!!}{(2n)!!}}{\frac {z^{2n+1}}{2n+1}}\\[5pt]&=\sum _{n=0}^{\infty }{\frac {(2n)!}{(2^{n}n!)^{2}}}{\frac {z^{2n+1}}{2n+1}}\,;\qquad |z|\leq 1\end{aligned}}}
arctan ⁡ ( z ) = z − z 3 3 + z 5 5 − z 7 7 + ⋯ = ∑ n = 0 ∞ ( − 1 ) n z 2 n + 1 2 n + 1 ; | z | ≤ 1 z ≠ i , − i {\displaystyle \arctan(z)=z-{\frac {z^{3}}{3}}+{\frac {z^{5}}{5}}-{\frac {z^{7}}{7}}+\cdots =\sum _{n=0}^{\infty }{\frac {(-1)^{n}z^{2n+1}}{2n+1}}\,;\qquad |z|\leq 1\qquad z\neq i,-i} {\displaystyle \arctan(z)=z-{\frac {z^{3}}{3}}+{\frac {z^{5}}{5}}-{\frac {z^{7}}{7}}+\cdots =\sum _{n=0}^{\infty }{\frac {(-1)^{n}z^{2n+1}}{2n+1}}\,;\qquad |z|\leq 1\qquad z\neq i,-i}

Deret untuk fungsi trigonometri terbalik lainnya dapat diberikan dalam hal ini sesuai dengan hubungan yang diberikan di atas. Sebagai contoh, arccos ⁡ ( x ) = π / 2 − arcsin ⁡ ( x ) {\displaystyle \arccos(x)=\pi /2-\arcsin(x)} {\displaystyle \arccos(x)=\pi /2-\arcsin(x)}, arccsc ⁡ ( x ) = arcsin ⁡ ( 1 / x ) {\displaystyle \operatorname {arccsc}(x)=\arcsin(1/x)} {\displaystyle \operatorname {arccsc} (x)=\arcsin(1/x)}, dan seterusnya. Deret lainnya diberikan oleh:[1]

2 ( arcsin ⁡ ( x 2 ) ) 2 = ∑ n = 1 ∞ x 2 n n 2 ( 2 n n ) . {\displaystyle 2\left(\arcsin \left({\frac {x}{2}}\right)\right)^{2}=\sum _{n=1}^{\infty }{\frac {x^{2n}}{n^{2}{\binom {2n}{n}}}}.} {\displaystyle 2\left(\arcsin \left({\frac {x}{2}}\right)\right)^{2}=\sum _{n=1}^{\infty }{\frac {x^{2n}}{n^{2}{\binom {2n}{n}}}}.}

Leonhard Euler menemukan deret untuk invers tangen yang menyatu lebih cepat daripada deret Taylor:

arctan ⁡ ( z ) = z 1 + z 2 ∑ n = 0 ∞ ∏ k = 1 n 2 k z 2 ( 2 k + 1 ) ( 1 + z 2 ) . {\displaystyle \arctan(z)={\frac {z}{1+z^{2}}}\sum _{n=0}^{\infty }\prod _{k=1}^{n}{\frac {2kz^{2}}{(2k+1)(1+z^{2})}}.} {\displaystyle \arctan(z)={\frac {z}{1+z^{2}}}\sum _{n=0}^{\infty }\prod _{k=1}^{n}{\frac {2kz^{2}}{(2k+1)(1+z^{2})}}.}[2]

(Suku dalam jumlah untuk n = 0 adalah produk kosong, jadi 1.)

Atau, ini dapat dinyatakan sebagai

arctan ⁡ ( z ) = ∑ n = 0 ∞ 2 2 n ( n ! ) 2 ( 2 n + 1 ) ! z 2 n + 1 ( 1 + z 2 ) n + 1 . {\displaystyle \arctan(z)=\sum _{n=0}^{\infty }{\frac {2^{2n}(n!)^{2}}{(2n+1)!}}{\frac {z^{2n+1}}{(1+z^{2})^{n+1}}}.} {\displaystyle \arctan(z)=\sum _{n=0}^{\infty }{\frac {2^{2n}(n!)^{2}}{(2n+1)!}}{\frac {z^{2n+1}}{(1+z^{2})^{n+1}}}.}

Deret lain untuk fungsi arctangent diberikan oleh

arctan ⁡ ( z ) = i ∑ n = 1 ∞ 1 2 n − 1 ( 1 ( 1 + 2 i / z ) 2 n − 1 − 1 ( 1 − 2 i / z ) 2 n − 1 ) , {\displaystyle \arctan(z)=i\sum _{n=1}^{\infty }{\frac {1}{2n-1}}\left({\frac {1}{(1+2i/z)^{2n-1}}}-{\frac {1}{(1-2i/z)^{2n-1}}}\right),} {\displaystyle \arctan(z)=i\sum _{n=1}^{\infty }{\frac {1}{2n-1}}\left({\frac {1}{(1+2i/z)^{2n-1}}}-{\frac {1}{(1-2i/z)^{2n-1}}}\right),}

dimana i = − 1 {\displaystyle i={\sqrt {-1}}} {\displaystyle i={\sqrt {-1}}} adalah bilangan imajiner.[butuh rujukan]

Pecahan lanjutan untuk invers tangen

Dua alternatif dari deret pangkat untuk invers tangen adalah pecahan lanjutan umum berikut:

arctan ⁡ ( z ) = z 1 + ( 1 z ) 2 3 − 1 z 2 + ( 3 z ) 2 5 − 3 z 2 + ( 5 z ) 2 7 − 5 z 2 + ( 7 z ) 2 9 − 7 z 2 + ⋱ = z 1 + ( 1 z ) 2 3 + ( 2 z ) 2 5 + ( 3 z ) 2 7 + ( 4 z ) 2 9 + ⋱ {\displaystyle \arctan(z)={\frac {z}{1+{\cfrac {(1z)^{2}}{3-1z^{2}+{\cfrac {(3z)^{2}}{5-3z^{2}+{\cfrac {(5z)^{2}}{7-5z^{2}+{\cfrac {(7z)^{2}}{9-7z^{2}+\ddots }}}}}}}}}}={\frac {z}{1+{\cfrac {(1z)^{2}}{3+{\cfrac {(2z)^{2}}{5+{\cfrac {(3z)^{2}}{7+{\cfrac {(4z)^{2}}{9+\ddots }}}}}}}}}}} {\displaystyle \arctan(z)={\frac {z}{1+{\cfrac {(1z)^{2}}{3-1z^{2}+{\cfrac {(3z)^{2}}{5-3z^{2}+{\cfrac {(5z)^{2}}{7-5z^{2}+{\cfrac {(7z)^{2}}{9-7z^{2}+\ddots }}}}}}}}}}={\frac {z}{1+{\cfrac {(1z)^{2}}{3+{\cfrac {(2z)^{2}}{5+{\cfrac {(3z)^{2}}{7+{\cfrac {(4z)^{2}}{9+\ddots }}}}}}}}}}}

Yang kedua ini berlaku di bidang kompleks potong. Ada dua potongan, dari - i ke titik tak terhingga, menuruni sumbu imajiner, dan dari i ke titik tak terhingga, menuju berfungsi paling baik untuk bilangan real yang berjalan dari −1 hingga 1. Penyebut parsial adalah bilangan asli ganjil, dan pembilang parsial (setelah yang pertama) hanya (nz)2, dengan setiap kotak sempurna muncul sekali. Yang pertama dikembangkan oleh Leonhard Euler; yang kedua oleh Carl Friedrich Gauss menggunakan deret hipergeometrik Gaussian.

Integral tak tentu dari fungsi invers trigonometri

Untuk nilai nyata dan kompleks z:

∫ arcsin ⁡ ( z ) d z = z arcsin ⁡ ( z ) + 1 − z 2 + C ∫ arccos ⁡ ( z ) d z = z arccos ⁡ ( z ) − 1 − z 2 + C ∫ arctan ⁡ ( z ) d z = z arctan ⁡ ( z ) − 1 2 ln ⁡ ( 1 + z 2 ) + C ∫ arccot ⁡ ( z ) d z = z arccot ⁡ ( z ) + 1 2 ln ⁡ ( 1 + z 2 ) + C ∫ arcsec ⁡ ( z ) d z = z arcsec ⁡ ( z ) − ln ⁡ [ z ( 1 + z 2 − 1 z 2 ) ] + C ∫ arccsc ⁡ ( z ) d z = z arccsc ⁡ ( z ) + ln ⁡ [ z ( 1 + z 2 − 1 z 2 ) ] + C {\displaystyle {\begin{aligned}\int \arcsin(z)\,dz&{}=z\,\arcsin(z)+{\sqrt {1-z^{2}}}+C\\\int \arccos(z)\,dz&{}=z\,\arccos(z)-{\sqrt {1-z^{2}}}+C\\\int \arctan(z)\,dz&{}=z\,\arctan(z)-{\frac {1}{2}}\ln \left(1+z^{2}\right)+C\\\int \operatorname {arccot}(z)\,dz&{}=z\,\operatorname {arccot}(z)+{\frac {1}{2}}\ln \left(1+z^{2}\right)+C\\\int \operatorname {arcsec}(z)\,dz&{}=z\,\operatorname {arcsec}(z)-\ln \left[z\left(1+{\sqrt {\frac {z^{2}-1}{z^{2}}}}\right)\right]+C\\\int \operatorname {arccsc}(z)\,dz&{}=z\,\operatorname {arccsc}(z)+\ln \left[z\left(1+{\sqrt {\frac {z^{2}-1}{z^{2}}}}\right)\right]+C\end{aligned}}} {\displaystyle {\begin{aligned}\int \arcsin(z)\,dz&{}=z\,\arcsin(z)+{\sqrt {1-z^{2}}}+C\\\int \arccos(z)\,dz&{}=z\,\arccos(z)-{\sqrt {1-z^{2}}}+C\\\int \arctan(z)\,dz&{}=z\,\arctan(z)-{\frac {1}{2}}\ln \left(1+z^{2}\right)+C\\\int \operatorname {arccot} (z)\,dz&{}=z\,\operatorname {arccot} (z)+{\frac {1}{2}}\ln \left(1+z^{2}\right)+C\\\int \operatorname {arcsec} (z)\,dz&{}=z\,\operatorname {arcsec} (z)-\ln \left[z\left(1+{\sqrt {\frac {z^{2}-1}{z^{2}}}}\right)\right]+C\\\int \operatorname {arccsc} (z)\,dz&{}=z\,\operatorname {arccsc} (z)+\ln \left[z\left(1+{\sqrt {\frac {z^{2}-1}{z^{2}}}}\right)\right]+C\end{aligned}}}

untuk riil x ≥ 1:

∫ arcsec ⁡ ( x ) d x = x arcsec ⁡ ( x ) − ln ⁡ ( x + x 2 − 1 ) + C ∫ arccsc ⁡ ( x ) d x = x arccsc ⁡ ( x ) + ln ⁡ ( x + x 2 − 1 ) + C {\displaystyle {\begin{aligned}\int \operatorname {arcsec}(x)\,dx&{}=x\,\operatorname {arcsec}(x)-\ln \left(x+{\sqrt {x^{2}-1}}\right)+C\\\int \operatorname {arccsc}(x)\,dx&{}=x\,\operatorname {arccsc}(x)+\ln \left(x+{\sqrt {x^{2}-1}}\right)+C\end{aligned}}} {\displaystyle {\begin{aligned}\int \operatorname {arcsec} (x)\,dx&{}=x\,\operatorname {arcsec} (x)-\ln \left(x+{\sqrt {x^{2}-1}}\right)+C\\\int \operatorname {arccsc} (x)\,dx&{}=x\,\operatorname {arccsc} (x)+\ln \left(x+{\sqrt {x^{2}-1}}\right)+C\end{aligned}}}

untuk semua riil x tidak antara -1 dan 1:

∫ arcsec ⁡ ( x ) d x = x arcsec ⁡ ( x ) − sgn ⁡ ( x ) ln ⁡ ( | x + x 2 − 1 | ) + C ∫ arccsc ⁡ ( x ) d x = x arccsc ⁡ ( x ) + sgn ⁡ ( x ) ln ⁡ ( | x + x 2 − 1 | ) + C {\displaystyle {\begin{aligned}\int \operatorname {arcsec}(x)\,dx&{}=x\,\operatorname {arcsec}(x)-\operatorname {sgn}(x)\ln \left(\left|x+{\sqrt {x^{2}-1}}\right|\right)+C\\\int \operatorname {arccsc}(x)\,dx&{}=x\,\operatorname {arccsc}(x)+\operatorname {sgn}(x)\ln \left(\left|x+{\sqrt {x^{2}-1}}\right|\right)+C\end{aligned}}} {\displaystyle {\begin{aligned}\int \operatorname {arcsec} (x)\,dx&{}=x\,\operatorname {arcsec} (x)-\operatorname {sgn} (x)\ln \left(\left|x+{\sqrt {x^{2}-1}}\right|\right)+C\\\int \operatorname {arccsc} (x)\,dx&{}=x\,\operatorname {arccsc} (x)+\operatorname {sgn} (x)\ln \left(\left|x+{\sqrt {x^{2}-1}}\right|\right)+C\end{aligned}}}

Nilai mutlak diperlukan untuk mengimbangi nilai negatif dan positif dari fungsi arcsekan dan arckosekan. Fungsi signum juga diperlukan karena nilai mutlak dalam turunan dari kedua fungsi tersebut, yang membuat dua solusi berbeda untuk nilai positif dan negatif x. Ini dapat disederhanakan lebih lanjut menggunakan definisi logaritmik dari fungsi hiperbolik invers:

∫ arcsec ⁡ ( x ) d x = x arcsec ⁡ ( x ) − arcosh ⁡ ( | x | ) + C ∫ arccsc ⁡ ( x ) d x = x arccsc ⁡ ( x ) + arcosh ⁡ ( | x | ) + C {\displaystyle {\begin{aligned}\int \operatorname {arcsec}(x)\,dx&{}=x\,\operatorname {arcsec}(x)-\operatorname {arcosh} (|x|)+C\\\int \operatorname {arccsc}(x)\,dx&{}=x\,\operatorname {arccsc}(x)+\operatorname {arcosh} (|x|)+C\\\end{aligned}}} {\displaystyle {\begin{aligned}\int \operatorname {arcsec} (x)\,dx&{}=x\,\operatorname {arcsec} (x)-\operatorname {arcosh} (|x|)+C\\\int \operatorname {arccsc} (x)\,dx&{}=x\,\operatorname {arccsc} (x)+\operatorname {arcosh} (|x|)+C\\\end{aligned}}}

Nilai mutlak dalam argumen fungsi arcosh menciptakan setengah negatif grafiknya, membuatnya identik dengan fungsi logaritmik signum yang ditunjukkan di atas.

Semua antiturunan ini dapat diturunkan menggunakan integrasi oleh bagian dan bentuk turunan sederhana yang ditunjukkan di atas.

Contoh

Menggunakan ∫ u d v = u v − ∫ v d u {\displaystyle \int u\,dv=uv-\int v\,du} {\displaystyle \int u\,dv=uv-\int v\,du} (yaitu integrasi oleh bagian),

u = arcsin ⁡ ( x ) d v = d x d u = d x 1 − x 2 v = x {\displaystyle {\begin{aligned}u&=\arcsin(x)&dv&=dx\\du&={\frac {dx}{\sqrt {1-x^{2}}}}&v&=x\end{aligned}}} {\displaystyle {\begin{aligned}u&=\arcsin(x)&dv&=dx\\du&={\frac {dx}{\sqrt {1-x^{2}}}}&v&=x\end{aligned}}}

Kemudian

∫ arcsin ⁡ ( x ) d x = x arcsin ⁡ ( x ) − ∫ x 1 − x 2 d x , {\displaystyle \int \arcsin(x)\,dx=x\arcsin(x)-\int {\frac {x}{\sqrt {1-x^{2}}}}\,dx,} {\displaystyle \int \arcsin(x)\,dx=x\arcsin(x)-\int {\frac {x}{\sqrt {1-x^{2}}}}\,dx,}

yang dengan sederhana substitusi w = 1 − x 2 ,   d w = 2 x d x {\displaystyle w=1-x^{2},\ dw=2x\,dx} {\displaystyle w=1-x^{2},\ dw=2x\,dx} menghasilkan hasil akhir:

∫ arcsin ⁡ ( x ) d x = x arcsin ⁡ ( x ) + 1 − x 2 + C {\displaystyle \int \arcsin(x)\,dx=x\arcsin(x)+{\sqrt {1-x^{2}}}+C} {\displaystyle \int \arcsin(x)\,dx=x\arcsin(x)+{\sqrt {1-x^{2}}}+C}

Daftar

Nama Notasi Definisi Domain x untuk bilangan riil Kisaran
(radian)
Kisaran
(derajat)
sinus inversy = arcsin(x)x = sin(y)−1 ≤ x ≤ 1−π2 ≤ y ≤ π2−90° ≤ y ≤ 90°
kosinus inversy = arccos(x)x = cos(y)−1 ≤ x ≤ 10 ≤ y ≤ π0° ≤ y ≤ 180°
tangen inversy = arctan(x)x = tan(y)-∞ ≤ x ≤ ∞−π2 < y < π2−90° < y < 90°
kotangen inversy = arccot(x)x = cot(y)-∞ ≤ x ≤ ∞0 < y < π0° < y < 180°
sekan inversy = arcsec(x)x = sec(y)x ≤ −1 atau x ≥ 10 ≤ y ≤ π; y ≠ π20° ≤ y ≤ 180°; y ≠ 90°
kosekan inversy = arccsc(x)x = csc(y)x ≤ −1 atau x ≥ 1−π2 ≤ y ≤ π2; y ≠ 0−90° ≤ y ≤ 90°; y ≠ 0°

Hubungan antara fungsi trigonometri dengan fungsi invers trigonometri

θ {\displaystyle \theta } {\displaystyle \theta } sin ⁡ ( θ ) {\displaystyle \sin(\theta )} {\displaystyle \sin(\theta )} cos ⁡ ( θ ) {\displaystyle \cos(\theta )} {\displaystyle \cos(\theta )} tan ⁡ ( θ ) {\displaystyle \tan(\theta )} {\displaystyle \tan(\theta )} Diagram
arcsin ⁡ ( x ) {\displaystyle \arcsin(x)} {\displaystyle \arcsin(x)} sin ⁡ ( arcsin ⁡ ( x ) ) = x {\displaystyle \sin(\arcsin(x))=x} {\displaystyle \sin(\arcsin(x))=x} cos ⁡ ( arcsin ⁡ ( x ) ) = 1 − x 2 {\displaystyle \cos(\arcsin(x))={\sqrt {1-x^{2}}}} {\displaystyle \cos(\arcsin(x))={\sqrt {1-x^{2}}}} tan ⁡ ( arcsin ⁡ ( x ) ) = x 1 − x 2 {\displaystyle \tan(\arcsin(x))={\frac {x}{\sqrt {1-x^{2}}}}} {\displaystyle \tan(\arcsin(x))={\frac {x}{\sqrt {1-x^{2}}}}}
arccos ⁡ ( x ) {\displaystyle \arccos(x)} {\displaystyle \arccos(x)} sin ⁡ ( arccos ⁡ ( x ) ) = 1 − x 2 {\displaystyle \sin(\arccos(x))={\sqrt {1-x^{2}}}} {\displaystyle \sin(\arccos(x))={\sqrt {1-x^{2}}}} cos ⁡ ( arccos ⁡ ( x ) ) = x {\displaystyle \cos(\arccos(x))=x} {\displaystyle \cos(\arccos(x))=x} tan ⁡ ( arccos ⁡ ( x ) ) = 1 − x 2 x {\displaystyle \tan(\arccos(x))={\frac {\sqrt {1-x^{2}}}{x}}} {\displaystyle \tan(\arccos(x))={\frac {\sqrt {1-x^{2}}}{x}}}
arctan ⁡ ( x ) {\displaystyle \arctan(x)} {\displaystyle \arctan(x)} sin ⁡ ( arctan ⁡ ( x ) ) = x 1 + x 2 {\displaystyle \sin(\arctan(x))={\frac {x}{\sqrt {1+x^{2}}}}} {\displaystyle \sin(\arctan(x))={\frac {x}{\sqrt {1+x^{2}}}}} cos ⁡ ( arctan ⁡ ( x ) ) = 1 1 + x 2 {\displaystyle \cos(\arctan(x))={\frac {1}{\sqrt {1+x^{2}}}}} {\displaystyle \cos(\arctan(x))={\frac {1}{\sqrt {1+x^{2}}}}} tan ⁡ ( arctan ⁡ ( x ) ) = x {\displaystyle \tan(\arctan(x))=x} {\displaystyle \tan(\arctan(x))=x}
arccsc ⁡ ( x ) {\displaystyle \operatorname {arccsc}(x)} {\displaystyle \operatorname {arccsc} (x)} sin ⁡ ( arccsc ⁡ ( x ) ) = 1 x {\displaystyle \sin(\operatorname {arccsc}(x))={\frac {1}{x}}} {\displaystyle \sin(\operatorname {arccsc} (x))={\frac {1}{x}}} cos ⁡ ( arccsc ⁡ ( x ) ) = x 2 − 1 x {\displaystyle \cos(\operatorname {arccsc}(x))={\frac {\sqrt {x^{2}-1}}{x}}} {\displaystyle \cos(\operatorname {arccsc} (x))={\frac {\sqrt {x^{2}-1}}{x}}} tan ⁡ ( arccsc ⁡ ( x ) ) = 1 x 2 − 1 {\displaystyle \tan(\operatorname {arccsc}(x))={\frac {1}{\sqrt {x^{2}-1}}}} {\displaystyle \tan(\operatorname {arccsc} (x))={\frac {1}{\sqrt {x^{2}-1}}}}
arcsec ⁡ ( x ) {\displaystyle \operatorname {arcsec}(x)} {\displaystyle \operatorname {arcsec} (x)} sin ⁡ ( arcsec ⁡ ( x ) ) = x 2 − 1 x {\displaystyle \sin(\operatorname {arcsec}(x))={\frac {\sqrt {x^{2}-1}}{x}}} {\displaystyle \sin(\operatorname {arcsec} (x))={\frac {\sqrt {x^{2}-1}}{x}}} cos ⁡ ( arcsec ⁡ ( x ) ) = 1 x {\displaystyle \cos(\operatorname {arcsec}(x))={\frac {1}{x}}} {\displaystyle \cos(\operatorname {arcsec} (x))={\frac {1}{x}}} tan ⁡ ( arcsec ⁡ ( x ) ) = x 2 − 1 {\displaystyle \tan(\operatorname {arcsec}(x))={\sqrt {x^{2}-1}}} {\displaystyle \tan(\operatorname {arcsec} (x))={\sqrt {x^{2}-1}}}
arccot ⁡ ( x ) {\displaystyle \operatorname {arccot}(x)} {\displaystyle \operatorname {arccot} (x)} sin ⁡ ( arccot ⁡ ( x ) ) = 1 1 + x 2 {\displaystyle \sin(\operatorname {arccot}(x))={\frac {1}{\sqrt {1+x^{2}}}}} {\displaystyle \sin(\operatorname {arccot} (x))={\frac {1}{\sqrt {1+x^{2}}}}} cos ⁡ ( arccot ⁡ ( x ) ) = x 1 + x 2 {\displaystyle \cos(\operatorname {arccot}(x))={\frac {x}{\sqrt {1+x^{2}}}}} {\displaystyle \cos(\operatorname {arccot} (x))={\frac {x}{\sqrt {1+x^{2}}}}} tan ⁡ ( arccot ⁡ ( x ) ) = 1 x {\displaystyle \tan(\operatorname {arccot}(x))={\frac {1}{x}}} {\displaystyle \tan(\operatorname {arccot} (x))={\frac {1}{x}}}

Referensi

  1. ↑
  2. ↑ Hwang Chien-Lih (2005), "Derivasi dasar deret Euler untuk fungsi arktangen", The Mathematical Gazette, 89 (516): 469–470, doi:10.1017/S0025557200178404

Pranala luar

  • (Inggris) Weisstein, Eric W. "Inverse Trigonometric Functions". MathWorld.
  • (Inggris) Weisstein, Eric W. "Inverse Tangent". MathWorld.

Bagikan artikel ini

Share:

Daftar Isi

  1. dalam kalkulus
  2. Turunan dari fungsi invers trigonometri
  3. Ekspresi sebagai integral pasti
  4. Deret tak terbatas
  5. Integral tak tentu dari fungsi invers trigonometri
  6. Daftar
  7. Hubungan antara fungsi trigonometri dengan fungsi invers trigonometri
  8. Referensi
  9. Pranala luar

Artikel Terkait

Fungsi trigonometri

Fungsi sudut

Fungsi invers

Fungsi Invers (atau fungsi kebalikan) adalah (dalam matematika) fungsi yang merupakan kebalikan aksi dari suatu fungsi. Misalnya anggap saja f {\displaystyle

Daftar identitas trigonometri

artikel daftar Wikimedia

Jakarta Aktual
Jakarta Aktual© 2026